Fotelik tyłem do kierunku jazdy: do kiedy i dlaczego

Do kiedy dziecko powinno jeździć tyłem?

Tak długo, jak pozwala fotelik, a nie krócej, niż wymaga norma. To dwie różne granice:

• Minimum: fotelik z homologacją i-Size musi wozić dziecko tyłem co najmniej do 15. miesiąca życia. Wcześniej zalecano odwracanie przodem już po 9-12 miesiącach.
• Zalecenie: Amerykańska Akademia Pediatrii radzi zostać przy jeździe tyłem, dopóki dziecko nie przekroczy limitu wzrostu lub masy fotelika, niezależnie od wieku. W krajach skandynawskich dzieci jeżdżą tak mniej więcej do 4. roku życia.

Sprawność ruchowa dziecka nie przyspiesza tego momentu. Większość dzieci stawia pierwsze samodzielne kroki około pierwszych urodzin, czyli wtedy, gdy według normy i-Size nadal powinny jechać tyłem. Przodem najlepiej przestawić dziecko dopiero wtedy, gdy wyrosło z limitów jazdy tyłem w swoim foteliku, a fotelik ma homologację na jazdę przodem.

Co mówią przepisy o jeździe tyłem?

Ustawa nie nakazuje jazdy tyłem ani przodem. Art. 39 Prawa o ruchu drogowym stawia warunki samemu fotelikowi, a o kierunku montażu rozstrzyga jego instrukcja:

• dziecko mające mniej niż 150 cm wzrostu jedzie w foteliku albo innym „urządzeniu przytrzymującym”, dobranym do masy i wzrostu i spełniającym warunki techniczne z przepisów Unii Europejskiej lub regulaminów EKG ONZ (w praktyce: z homologacją);
• fotelik instaluje się w aucie zgodnie z zaleceniami producenta, więc to instrukcja wyznacza kierunek montażu i limity;
• dziecko mające co najmniej 135 cm wzrostu może jechać na tylnym siedzeniu w samych pasach, gdy ze względu na masę i wzrost nie da się dobrać odpowiedniego fotelika;
• trzecie dziecko w wieku co najmniej 3 lat może jechać na tylnej kanapie w pasach, gdy dwoje jedzie w fotelikach, a trzeciego fotelika nie da się zamontować.

Obowiązek fotelika nie dotyczy między innymi przejazdu taksówką i dziecka z zaświadczeniem lekarskim o przeciwwskazaniu. Skoro ustawa odsyła do instrukcji producenta, fotelik wolno odwrócić przodem tylko wtedy, gdy instrukcja dopuszcza jazdę przodem przy obecnej masie i wzroście dziecka.

Czy fotelik tyłem może stać na przednim siedzeniu?

Tak, ale tylko przy wyłączonej poduszce powietrznej pasażera. Art. 45 tej samej ustawy zabrania wożenia dziecka w foteliku tyłem do kierunku jazdy na przednim siedzeniu, jeśli poduszka pasażera jest aktywna podczas przewożenia dziecka. Ten sam artykuł zabrania sadzania z przodu dziecka poniżej 150 cm wzrostu bez fotelika, więc przednie siedzenie jest dopuszczalne wyłącznie z fotelikiem.

Dlaczego jazda tyłem jest bezpieczniejsza?

Bo przy zderzeniu czołowym siłę uderzenia przyjmują plecy oparte o skorupę fotelika, a głowa i kręgosłup szyjny nie są rzucane do przodu. To ważne, bo właśnie ten rodzaj wypadku najczęściej kończy się ciężkimi obrażeniami.

Dobrze to widać na przykładzie Szwecji, gdzie długa jazda tyłem jest normą. Kraj ma jeden z najniższych wskaźników zgonów dzieci w ruchu drogowym w porównaniach międzynarodowych, a zestawienia badań wiążą to właśnie z długą jazdą tyłem.

Dlatego przy wyborze fotelika najpierw sprawdzam, do jakiego wzrostu i masy pozwala jechać tyłem. Limit jazdy przodem ma dla mnie mniejsze znaczenie, bo do niego dziecko dorośnie dopiero za kilka lat.

Co oznacza fotelik 9-36 i czy pojedzie tyłem?

Zakres „9-36 kg” to połączone trzy grupy wagowe starszej normy R44: I, II i III. Kierunek jazdy nie wynika z samego zakresu kilogramów: taki fotelik pojedzie tyłem tylko wtedy, gdy dopuszcza to jego etykieta homologacji.

Fotelik 9-25 kg łączy grupy I i II i jest dla dziecka, które zwykle siedzi już bez podparcia. Model opisany jako „tyłem i przodem” to fotelik dwukierunkowy: kierunek zmienia się według limitów z instrukcji, a odwrócić go najlepiej dopiero po przekroczeniu limitu jazdy tyłem. Zakres 15-36 kg to grupy II i III. W sklepach są to głównie modele montowane przodem, a tyłem pojedzie tylko fotelik z homologacją na jazdę tyłem do 25 kg, jak w tabeli.

Czym różni się R44/04 od R129 i-Size?

R44/04 dzieli foteliki według masy dziecka, a i-Size według wzrostu w centymetrach. Na etykiecie nowszej normy zamiast przedziału w kilogramach stoi więc zakres w rodzaju 61-125 cm. Norma weszła w lipcu 2013 r. i to ona wprowadziła obowiązkową jazdę tyłem do wieku opisanego wyżej.

Obie homologacje funkcjonują równolegle: starszy fotelik nie stał się nielegalny dlatego, że pojawiła się nowsza norma. Foteliki montowane wyłącznie tyłem z homologacją i-Size mają w ofercie sklepów limit ok. 105 albo 125 cm wzrostu. Przy 125 cm to mniej więcej 6 lat.

Fotelik tyłem na pasy czy z ISOFIX?

Oba rozwiązania istnieją: fotelik tyłem da się zamontować także w aucie bez ISOFIX. ISOFIX to dwa zaczepy schowane między siedziskiem a oparciem kanapy. W nowych autach są standardem mniej więcej od 2012 r., a część marek montowała je już od 2004 albo 2007 r.

Fotelik tyłem montowany na pasy trzymają zwykle trzy elementy:

• pas samochodowy 3-punktowy,
• pasy kotwiczące,
• noga stabilizująca opierana o podłogę.

Kolejne poprawki do normy i-Size dopuściły foteliki tyłem montowane na pasy, więc brak ISOFIX w starszym aucie nie zamyka drogi do jazdy tyłem. O bezpieczeństwie decyduje montaż dokładnie według instrukcji, której wymaga też ustawa.

Kiedy fotelik tyłem robi się za mały?

Wtedy, gdy dziecko przekroczy limit wzrostu lub masy podany na etykiecie dla jazdy tyłem. Drugi sygnał podaje Amerykańska Akademia Pediatrii: czubek głowy dziecka znajduje się bliżej niż 25 mm od górnej krawędzi skorupy.

Jako mama dwójki maluchów sprawdzam oba sygnały co kilka miesięcy, bo wystarczy jeden, żeby fotelik przestał pasować. Gdy limit tyłem się kończy, a dziecko ma przed sobą jeszcze lata w foteliku, następnym krokiem jest fotelik, który dopuszcza jazdę tyłem do wyższego wzrostu, a nie automatycznie odwrócenie obecnego. Własne limity wzrostu i masy podaje też producent wózka spacerowego czy przyczepki rowerowej, więc i tam warto je sprawdzać.