Kiedy dziecko zaczyna siadać: z podparciem i samodzielnie

Siadanie, siedzenie i sadzanie: czym się różnią?

To trzy różne rzeczy, a rodzice często wrzucają je do jednego worka. O umiejętności siadania mówimy dopiero wtedy, gdy dziecko samo przechodzi z leżenia do siadu i utrzymuje tę pozycję bez podparcia.

• Sadzanie robi dorosły: układa dziecko w pozycji siedzącej, w krzesełku do karmienia albo na kanapie, zwykle z oparciem.
• Siedzenie to utrzymanie pozycji siedzącej, także po posadzeniu przez rodzica.
• Siadanie to cały ciąg ruchów, którymi dziecko samo dochodzi do siadu.

Dobrze siedzące dziecko ma proste plecy, nie przechyla się na boki ani do przodu i potrafi ochronić się przed upadkiem, gdy straci równowagę. Maluch, który przewraca się, gdy tylko zabierzesz rękę spod pleców, siedzi z podparciem, a nie samodzielnie.

W jakim wieku dziecko siada z podparciem, a w jakim samo?

Z podparciem dziecko siedzi kilka miesięcy wcześniej, niż samo siada, i każdy z tych etapów ma własne widełki. Normy rozwojowe podaje się jako „okno rozwojowe”, czyli przedział, w którym prawidłowe jest zarówno dziecko z jego początku, jak i z końca. Tabela łączy dane ze „skali Denver II” (testu przesiewowego rozwoju) z zaleceniami lekarskimi opublikowanymi w serwisie Medycyna Praktyczna.

Patrzę na swoje dziecko przez te widełki, a nie przez to, co potrafi rówieśnik z placu zabaw. Tak samo szerokie są widełki dla pierwszych kroków bez trzymania.

Po czym poznać, że dziecko szykuje się do siadania?

Po tym, jak panuje nad głową i jak mocno podpiera się na rękach. Siad jest kolejnym z „kamieni milowych” i wyrasta z poprzednich, więc gotowość widać w kilku zachowaniach naraz:

• leżąc na plecach, unosi i utrzymuje główkę przez dłuższą chwilę;
• na brzuchu podpiera się na przedramionach, a potem na wyprostowanych rękach;
• przewraca się z brzucha na plecy i z pleców na brzuch;
• podciąga nóżki pod brzuch;
• posadzone przez dorosłego chwilę siedzi samo, zanim straci równowagę.

Na dziś wystarczy dać dziecku dużo miejsca na podłodze, bo każda z tych umiejętności ćwiczy się właśnie tam.

Jak dziecko siada samodzielnie po raz pierwszy?

Najczęściej bokiem, z czworaków, a nie z pleców prosto w górę. Rodzic, który czeka na „brzuszek” w wykonaniu niemowlaka, łatwo przeoczy pierwszy siad. Dzieci dochodzą do niego zwykle na jeden z dwóch sposobów:

1. Z „pozycji czworaczej”: maluch leżący na brzuchu podciąga zgięte kolana, unosi brzuch na rękach, a potem przenosi pupę na bok do „siadu bocznego” i stamtąd prostuje się do siadu.
2. Z pozycji bocznej: dziecko leży na boku, podpiera się jedną ręką, odrywa tułów od podłoża i z tej pozycji przechodzi do siadu.

Pierwsze siady bywają krótkie i chwiejne. Dziecko wraca z nich na czworaki albo na brzuch i to też jest trening.

Czy sadzać dziecko, które jeszcze nie siada?

Nie, do czasu samodzielnego siadu lepiej go nie sadzać ani nie obkładać poduszkami. Podparte niemowlę wygląda, jakby siedziało, ale to jeszcze nie jest umiejętność siedzenia, a takie podpieranie nie służy kręgosłupowi. Zbyt wczesne i częste sadzanie może też nadwyrężać układ ruchu, opóźniać naukę siadania i sprzyjać wadom postawy. Dlatego z przesiadką do wózka spacerowego najlepiej poczekać do samodzielnego siadu.

Błędem jest też podciąganie leżącego dziecka za rączki do siadu. Podobny ruch lekarz wykonuje w gabinecie jako krótką próbę podczas badania, a nie ćwiczenie do powtarzania w domu. Zamiast kanapy wybieram płaską, twardszą matę na podłodze, bo tam dziecko samo szuka drogi do siadu.

Jak wspierać naukę siadania w zabawie?

Przez czas na brzuchu i swobodny ruch na podłodze, a nie przez ćwiczenie samego siadu. Siadanie to sprawa „motoryki dużej”: dziecko potrzebuje silnych mięśni karku, pleców i brzucha, a te rosną w zwykłej zabawie.

• Układaj dziecko na brzuchu, gdy nie śpi. Unoszenie głowy i klatki piersiowej wzmacnia kark i plecy.
• Kładź zabawki tak, żeby musiało podnieść głowę, obrócić się albo sięgnąć w bok.
• Turlajcie się razem na kocu. Przy obrotach pracują te same mięśnie, które później utrzymają siad.
• Zadbaj o bezpieczne podłoże, bez ostrych krawędzi i twardych mebli w zasięgu upadku.

Czy 4-miesięczne dziecko może siadać?

Samo jeszcze nie. Czteromiesięczne dziecko może za to siedzieć podtrzymywane na kolanach rodzica, o ile stabilnie trzyma główkę. To zupełnie inny etap niż samodzielny siad i nie trzeba go przyspieszać.

Co jest pierwsze: siadanie czy raczkowanie?

U większości dzieci najpierw pojawia się pozycja czworacza, bo właśnie z niej maluch zwykle siada pierwszy raz. Raczkowanie rozwija się mniej więcej w tym samym czasie, typowo między 7. a 10. miesiącem, a część dzieci w ogóle go pomija.

Kiedy pokazać dziecko pediatrze?

Gdy roczne dziecko nadal nie siada samo albo wcześniej, jeśli widzisz objawy, które nie mają nic wspólnego z tempem rozwoju. Siedmio- czy ośmiomiesięczny maluch bez samodzielnego siadu mieści się w normie, ale skonsultuj się z lekarzem, jeśli dziecko:

• wydaje się zbyt wiotkie albo zbyt napięte;
• wygina głowę do tyłu;
• inaczej porusza prawą i lewą stroną ciała;
• traci umiejętności, które już opanowało.

Wcześniaki i dzieci po komplikacjach okołoporodowych są pod szczególną obserwacją. U wcześniaka normy liczy się według „wieku korygowanego”, czyli od planowanej daty porodu, a nie od faktycznych urodzin. Rozwój ruchowy pediatra ocenia też podczas wizyt profilaktycznych (bilansów) zaplanowanych w pierwszych 24 miesiącach życia, więc pytania o siad najprościej zapisać i zadać przy najbliższym bilansie. Jeśli lekarz uzna, że dziecku przyda się pomoc fizjoterapeuty, sam na nią skieruje.