Kiedy dziecko zaczyna pełzać i czym pełzanie różni się od raczkowania

Kiedy niemowlę zaczyna pełzać?

Najczęściej między 6. a 8. miesiącem. To widełki, nie data na kalendarzu.

Normą jest jednak szerszy zakres, od 4. do 9. miesiąca. Czteromiesięczne dziecko może więc próbować się przesuwać, ale zdarza się to rzadko. W tym wieku zwykle trwa jeszcze nauka podporu na przedramionach i przenoszenia ciężaru ciała na boki, a to właśnie warunek późniejszego pełzania.

Tabela jest orientacją, nie testem do zaliczenia. Nie lubię zestawień, które porównują dzieci między sobą i budzą niepokój. Tempo zależy od napięcia mięśniowego, wcześniejszych doświadczeń ruchowych, czasu spędzanego na brzuchu i temperamentu.

U wcześniaków normę liczy się od innego punktu: ocenia się ich rozwój według wieku korygowanego, czyli liczonego od planowanego terminu porodu. Pełzanie pojawia się wtedy zwykle między 8. a 10. miesiącem wieku korygowanego (bobowozki.com.pl).

Pełny kalendarz etapów zbiera strona o kamieniach milowych w rozwoju dziecka.

Jak wygląda pełzanie?

Dziecko leży na brzuchu, podpiera się łokciem jednej ręki i wewnętrzną stroną kolana przeciwnej nogi, odpycha się paluchem, a potem to samo robi drugą stroną. Taki ruch ma wzorzec naprzemienny: prawa ręka z lewą nogą, potem lewa ręka z prawą nogą. Brzuch przez cały czas dotyka podłogi.

Pierwsze próby rzadko wyglądają tak elegancko. Dziecko może się cofać, kręcić wokół własnej osi albo wykonywać krótkie ruchy bez kierunku. Ważniejsza od idealnego wzorca jest zmieniająca się jakość ruchu: z tygodnia na tydzień coraz sprawniejsza.

Odmiany pełzania:

• wzorzec naprzemienny, opisany wyżej, uznawany za prawidłowy;
• pełzanie asymetryczne (jednostronne), w którym dziecko odpycha się tylko albo głównie ręką i nogą z jednej strony;
• pełzanie „jak foka”, czyli odpychanie się samymi rękami, bez pracy nóg.

Po czym poznać, że dziecko zacznie pełzać?

Przed pełzaniem pojawiają się pivoty, pozycja amfibii i przenoszenie ciężaru ciała w podporze na przedramionach. Pivoty to obroty na brzuchu wokół osi pępka, w obie strony. Amfibia to leżenie na boku z podporem na przedramieniu i stopie. Druga ręka jest wtedy wolna do sięgania i chwytania zabawki, a to ćwiczy chwytanie i motorykę małą. Ważne, żeby dziecko robiło każdy z tych ruchów na obie strony.

Czym pełzanie różni się od raczkowania?

Przy pełzaniu brzuch dotyka podłogi, a przy raczkowaniu (czworakowaniu) dziecko unosi tułów i podpiera się na dłoniach i kolanach.

Raczkowanie pojawia się zwykle kilka tygodni po pełzaniu. Jeśli dziecko pełza, ten etap trwa na ogół krótko i ustępuje czworakowaniu. O tym, co dzieje się dalej i jak jest, gdy dziecko raczkowanie omija, przeczytasz we wpisie o tym, kiedy dziecko zaczyna raczkować.

Czy czołganie to to samo co pełzanie?

Nie całkiem. Czołganie to symetryczny ruch obu rąk, które ciągną resztę ciała po podłożu (tak opisuje je gustav.pl). Pełzanie wzorcowe angażuje naprzemiennie ręce i nogi.

Jak wspierać pełzanie na co dzień?

Najwięcej daje czas na brzuchu na twardej podłodze. Nie ustawiaj dziecka w pozycji i nie przyspieszaj, wystarczą podłoga, zabawka i cierpliwość.

1. Układaj dziecko na brzuchu codziennie od pierwszych tygodni życia, zawsze pod nadzorem, stopniowo wydłużając ten czas. Czas na brzuchu wzmacnia mięśnie potrzebne do pełzania, a potem do raczkowania.
2. Daj twarde, stabilne podłoże, na przykład matę piankową. Na miękkim podłożu ruch jest dużo trudniejszy.
3. Połóż zabawkę lekko poza zasięgiem dziecka, żeby zachęcić je do ruchu.
4. Ubierz dziecko w body z krótkim rękawem. Materiał pomaga brzuchowi się ślizgać, a odkryte łokcie i stopy nie ślizgają się przy odpychaniu (bobowozki.com.pl).
5. Ogranicz czas w foteliku samochodowym i leżaczku-bujaczku, a baw się z dzieckiem na podłodze w różnych pozycjach. Pomysły na faktury i dźwięki, które zachęcają do sięgania, znajdziesz w tekście o zabawach sensorycznych na podłodze.

Na dziś wystarczy jedna sesja więcej na brzuchu po drzemce.

Co, jeśli dziecko nie pełza?

To zależy od tego, czy dziecko przemieszcza się w inny sposób. Może przejść od leżenia na brzuchu od razu do raczkowania albo do wstawania i chodzenia. Brak pełzania nie musi oznaczać nieprawidłowości, jeśli w pierwszym roku dziecko znajduje inny sposób i używa obu stron ciała. Wpis o tym, kiedy dziecko zaczyna chodzić, podaje widełki tego etapu.

Około 9. miesiąca patrz na rozwój ruchowy szerzej: czy dziecko siedzi bez podparcia, zmienia pozycje, sięga po zabawki i podpiera się na rękach.

Porozmawiaj z pediatrą lub fizjoterapeutą dziecięcym, gdy zauważysz:

• brak jakichkolwiek prób samodzielnego przemieszczania się około 8.–9. miesiąca;
• pełzanie stale tylko jedną stroną ciała;
• ruch, który od tygodni się nie zmienia albo jest wyraźnie ograniczony.

Porównuj dziecko z nim samym sprzed dwóch tygodni, nie z dziećmi na placu zabaw. Zapisz, w jaki sposób dziecko się przemieszcza, i pokaż notatkę na wizycie.

Dlaczego dziecko pełza do tyłu?

Pełzanie do tyłu często poprzedza ruch do przodu i należy do chaotycznych początków. Niepokoić powinien dopiero brak postępu z tygodnia na tydzień.

Co jest pierwsze: pełzanie czy siadanie?

Kolejność nie jest sztywna. Wiele dzieci najpierw pełza, potem siada i raczkuje, inne po pełzaniu najpierw siadają, a część pomija raczkowanie i od pełzania przechodzi do siadania, stawania i chodzenia. Kiedy dziecko siada samo i dlaczego nie warto go sadzać wcześniej, wyjaśnia tekst o samodzielnym siadaniu.