Prace plastyczne dla dzieci: proste pomysły według wieku

Czym są prace plastyczne dla małego dziecka?

Praca plastyczna to każda zabawa, w której dziecko zostawia ślad albo nadaje kształt materiałowi. Bazgranie się liczy. Nie trzeba też umieć rysować, bo u dzieci do 6 lat ważny jest proces, a nie obrazek, który trafi na lodówkę. Zabawy plastyczne dla dzieci mają kilka odmian, tu ułożonych od najprostszej do najtrudniejszej:

• ślad ręki: odbicia dłoni, malowanie palcami
• rysowanie grubą kredką
• stemplowanie: pieczątki, markery ze stempelkami
• lepienie z plasteliny
• wydzieranka, wyklejanka i kolaż
• wycinanie nożyczkami po linii

Wydzieranie i wycinanie przygotowują dłoń do precyzyjnych ruchów. Stemplowanie pasuje do każdego wieku: markerem z pieczątką na drugim końcu (serce, gwiazdka) maluch przybija wzory, a starszak ilustruje własną historyjkę.

Jakie prace plastyczne pasują do wieku dziecka?

Wiek to tylko orientacja, bo liczy się to, co ręka dziecka już potrafi. Proste prace plastyczne dla dzieci to takie, w których wystarczą trzy materiały z domu i jedna czynność. Gdy dziecko kończy po minucie, cofnij się o jeden poziom zamiast dokładać materiały.

Około roku do 2 lat

Na tym etapie liczy się duża powierzchnia i miękki ślad, a materiały dobieraj bez małych części (zasady są w sekcji o bezpieczeństwie).

• Malowanie palcami (farba do palców, duży arkusz, taśma): dziecko rozsmarowuje farbę dłonią po papierze przyklejonym do stołu. Wybierz farbę przeznaczoną do malowania palcami, bo ręce i tak trafią do buzi.
• Grube kredki świecowe (kredki, arkusz szarego papieru): dziecko zostawia pierwsze kreski i kropki, a ty nie podpowiadasz, co ma wyjść.
• Odciski dłoni (farba, kartka, sznurek): kolorowe dłonie na kartce zmieniają się w tęczowe balony po doklejeniu sznurka albo w słoneczko po doklejeniu promieni. Sznurek dokleja dorosły.

2–3 lata

• Wydzieranka na kontur (kolorowy papier, klej w sztyfcie, kartka z konturem): dziecko rwie papier palcami i przykleja kawałki w środek narysowanego kształtu.
• Stemplowanie (markery ze stempelkami albo połówka ziemniaka, farba, papier): dziecko przybija wzory na kartce.
• Plastelinowa płaskorzeźba (plastelina, kartka): rozgrzaną w palcach plastelinę dziecko przykleja do kartki i rozmazuje jak farbę.

3–4 lata

• Słoneczko z talerzyka (papierowy talerzyk, bibuła, klej w sztyfcie): dziecko składa z bibuły promienie i przykleja je dookoła talerzyka.
• Kolaż na okno (bibuła lub krepina, koszulka do segregatora, taśma): kawałki papieru dziecko przykleja na koszulkę rozciętą po bokach, a gotową pracę zawiesza się taśmą na szybie. Światło przechodzi przez papier i kolory świecą.
• Pierwsze cięcie (nożyczki z zaokrąglonym czubkiem, papier): dziecko tnie proste paski, bez zakrętów i bez presji na kształt.

Przestrzenny pomysł na ten wiek to figurki z masy solnej, a przepis i suszenie znajdziesz w osobnym wpisie.

4–6 lat

• Stworki z rolek po papierze (rolka, kolorowy papier, klej): z rolki powstają figurki i stworki, którym dziecko dobiera kolory, uszy i miny.
• Kredki akwarelowe (kredki, pędzel, woda): pigment rozpuszcza się w wodzie, więc dziecko rysuje kredką, a potem przejeżdża po rysunku mokrym pędzlem. Dobre do drobnych detali.
• Prosta wycinanka (nożyczki, papier, ołówek): dziecko wycina kształt po narysowanej linii.

Podobne prace plastyczne dla dzieci robi się w przedszkolu, a w domu możesz je powtarzać w swoim tempie.

Jak przygotować stanowisko, żeby stół dało się domyć?

Przygotuj stół przed pracą, a dziecko da się potem domyć w kilka minut:

• Przykryj stół ceratą albo starą zasłoną prysznicową.
• Przyklej arkusz taśmą do blatu, żeby się nie przesuwał.
• Postaw na stole miskę z wodą i ściereczkę.
• Ubierz dziecko w fartuch albo starą koszulkę.
• Rozłóż gazety na podłodze pod stołem.
• Do malowania palcami ustaw pojemnik z farbą tak szeroki, żeby dziecko zanurzyło w nim całą dłoń.

Dobrze mieć też gotowy zestaw bazowy w jednym pudełku: papier biały i kolorowy, mazaki, farby, pędzle, bibułę, kredę i plastelinę.

Wybieram materiały, które schodzą wodą, a brokat zostawiam na dni z czasem na odkurzacz. Farby zmywalne ułatwiają sprzątanie, więc przy zakupie zestawu patrz na to przed liczbą kolorów.

Na co uważać przy małych elementach i nożyczkach?

Do 3 lat żadnych elementów, które dziecko może połknąć. Tak stanowi norma EN 71-1: zabawki dla najmłodszych nie mogą mieć części, które w całości mieszczą się w cylindrze testowym o średnicy 31,7 mm.

Na opakowaniu szukaj znaku CE i ostrzeżenia „Nieodpowiednie dla dzieci w wieku poniżej 36 miesięcy”, które dla produktów z małymi częściami przewiduje dyrektywa 2009/48/WE.

Dwulatkowi odpadają więc makaron, groch i koraliki; zostają grube kredki, farby do palców i papier. W domu pomoże rolka po papierze toaletowym: ma podobną średnicę, więc koralik, który przechodzi przez nią na wylot, jest za mały. To wskazówka domowa, nie norma.

• Małe elementy (koraliki, pompony, ruchome oczka, makaron, groch) tylko pod okiem dorosłego i od momentu, gdy dziecko nie wkłada rzeczy do buzi.
• Dla najmłodszych wybieraj farby do malowania palcami z oznaczeniem EN 71-7, czyli osobną normą z wymaganiami co do składu i oznakowania.
• Nożyczki z zaokrąglonym czubkiem, praca przy stole, po zabawie odłożone poza zasięg dziecka.
• Klej w sztyfcie zamiast kleju na gorąco, a pistolet klejowy wyłącznie w rękach dorosłego.

Jakie kreatywne prace plastyczne zrobić z rzeczy z domu?

Rolki, talerzyki, pudełka, makaron, butelki i sznurek zastępują sklep plastyczny. Pięć pomysłów, których nie było w sekcji wiekowej:

• Pudełko po butach: akwarium z papierowymi rybkami i wodorostami, od około 3–4 lat.
• Makaron: obrazki wyklejane na kartonie, od około 3–4 lat i pod okiem dorosłego.
• Bibuła: kwiaty, od około 3–4 lat.
• Sznurek i słomki: prace z obu materiałów, od około 4 lat.
• Plastikowa butelka: rakieta do dekorowania, od około 5 lat.

Makaron i słomki podlegają tej samej zasadzie co koraliki: do 3 lat odpadają, potem tylko przy dorosłym.

Drugim darmowym źródłem materiałów są dary natury: po spacerze zrób prace z liści, kasztanów i szyszek.

Co daje dziecku praca plastyczna?

Ćwiczy motorykę małą, czyli precyzyjne ruchy palców i dłoni, oraz koordynację oko-ręka. Uczy też koncentracji i cierpliwości, a przy okazji stymuluje wrażliwość wzrokową i dotykową. Kto chce wzmocnić sam chwyt, znajdzie więcej w tekście o ćwiczeniach motoryki małej.

Czym różnią się prace plastyczne od zabaw sensorycznych?

W zabawie sensorycznej celem jest samo doznanie, czyli faktura, temperatura albo ciężar. W pracy plastycznej zostaje ślad lub przedmiot, który można powiesić na ścianie albo postawić na półce. Ciastolina i piasek kinetyczny są na granicy: ugniatanie to sensoryka, a lepienie figurki na półkę to już praca plastyczna. Pomysły nastawione wyłącznie na doznanie znajdziesz w tekście o zabawach sensorycznych.

Jak rozmawiać z dzieckiem o jego rysunku?

Opisuj to, co widzisz: „dużo czerwonego”, „długa linia”. Zapytaj, co narysowało, albo zaproponuj: „Opowiesz mi o tym?”. Zamiast „ładne” powiedz, co widzisz na kartce, i unikaj oceniania oraz porównań, także z rodzeństwem i innymi dziećmi.