Masa solna: jak zrobić, proporcje i suszenie

W skrócie

Masa solna to mąka pszenna i drobna sól w równych ilościach oraz mniej więcej o połowę mniej wody, wyrabiane przez około 10 minut. Gotowa jest wtedy, gdy przestaje kleić się do rąk. Figurki z niej schną na powietrzu co najmniej 2 dni. W piekarniku idzie szybciej: w niskiej temperaturze liczy się około godziny na każdy centymetr grubości.

Proporcje masy solnej

Kto nie ma wagi, odmierza szklanką: jedna szklanka mąki, jedna soli i pół szklanki wody. Przy większej porcji zachowaj te proporcje i dolewaj wodę stopniowo. Warianty w tabeli różnią się ilością soli albo jednym dodatkiem, a wybiera się je pod to, co dziecko chce ulepić.

Wariant	Mąka pszenna	Sól	Woda	Dodatek	Do czego
Podstawowa	200 g	200 g	125 ml	brak	proste figurki, zawieszki
Do drobnych elementów	100 g	100 g	75 ml	50 g mąki ziemniaczanej	ludziki, zwierzątka, małe detale
Do dużych modeli	200 g	400 g	125 ml	brak	duże, proste modele
Elastyczna	200 g	200 g	125 ml	2 łyżki płynnego kleju do tapet	prace suszone na powietrzu

Podstawowa porcja daje około 500 g masy. Masa z podwójną ilością soli jest cięższa, szybciej się kruszy i chłonie wilgoć. Wersja z klejem do tapet jest bardziej elastyczna, ale wysycha już w trakcie pracy, dlatego jej zapas trzymaj w przykrytym pojemniku. Mąka ziemniaczana ułatwia formowanie małych kształtów.

Do każdego wariantu najlepiej nadaje się mąka pszenna typ 450 i sól drobnoziarnista, a grube kryształki trzeba wcześniej zmielić. Wszystkie składniki są w zwykłej kuchennej szafce, więc cała zabawa kosztuje tyle, co szklanka mąki i soli.

Jak zrobić masę solną krok po kroku?

O tym, czy masa jest gotowa, decyduje test dłoni: dobrze wyrobiona nie przykleja się do rąk ani do blatu.

Wsyp mąkę i sól do głębokiej miski albo na stolnicę i wymieszaj je na sucho.
Zrób w środku zagłębienie i wlej część wody o temperaturze pokojowej, nie gorącej.
Mieszaj, dolewaj resztę wody małymi porcjami i zagniataj ciasto ręką.
Wyłóż masę na stół i wyrabiaj ją około 10 minut, aż będzie gładka.
Rozwałkuj ją i wycinaj kształty albo lep z niej figurki od razu.

Elementy łączy się, zwilżając miejsce styku mokrym pędzelkiem, a dziurkę na sznurek do zawieszki robi się słomką do napojów jeszcze przed suszeniem. Stół przed zabawą można przykryć folią aluminiową.

Liczę na całość kwadrans przygotowania i drugie tyle sprzątania, bo mąka i sól schodzą ze stołu mokrą ścierką, a z podłogi odkurzaczem.

Jak suszyć masę solną?

Masa solna twardnieje dopiero po wysuszeniu, a pieczenie nie jest obowiązkowe: na powietrzu trwa to co najmniej 2 dni, w piekarniku kilka godzin. Jedna noc na stole to za mało. Wybór metody zależy od grubości prac i od tego, jak szybko dziecko chce je malować.

Na powietrzu

Płaskie zawieszki i cienkie ozdoby wystarczy położyć w suchym miejscu i co jakiś czas obracać, żeby schły równo z obu stron. Grube figurki potrafią schnąć na powietrzu nawet kilka tygodni, a w wilgotnym mieszkaniu mogą nie wyschnąć wcale.

W piekarniku

Czas suszenia zależy od grubości figurki: na każdy centymetr przypada mniej więcej godzina, a temperaturę dobiera się do koloru blachy. Tę regułę podaje książka Isolde Kiskalt „Masa solna”.

Piekarnik i blacha	Temperatura	Czas
Elektryczny, czarna blacha	50°C	1 godzina na 1 cm grubości
Elektryczny, srebrna blacha	75°C	1 godzina na 1 cm grubości
Gazowy	niska, drzwiczki uchylone	około 3 godziny

Figurka grubości 3 cm suszy się więc około 3 godzin i przy okazji rumieni na złoto-brązowo. W piekarniku gazowym przez pierwszą godzinę drzwiczki zostają otwarte do połowy, w drugiej uchylone na jedną czwartą, a w trzeciej zamknięte.

Trzy rzeczy psują pracę najczęściej. Termoobieg robi na wierzchu suchą skorupkę, która zatrzymuje wilgoć w środku, więc lepiej go wyłączyć. Zbyt wysoka temperatura sprawia, że figurki pękają. Mikrofalówka powoduje bąbelkowanie masy i niszczy kształt.

Przy maluchach wybieram piekarnik wieczorem po zabawie, bo dwa dni czekania na malowanie to dla przedszkolaka wieczność.

Jak zabarwić i pomalować masę solną?

Masę można zabarwić przed suszeniem albo pomalować po wyschnięciu, a wybór zależy od tego, jak ma być suszona. Kolor dają zwykłe przyprawy i barwniki spożywcze dodane przy wyrabianiu:

kurkuma barwi na żółto,
cynamon na beżowo,
papryka na czerwono,
kakao na brązowo.

Barwniki spożywcze farbują skórę na kilka dni (ostrzega przed tym RMF FM), więc kolorową masę lepiej ugniatać w rękawiczkach. Masę zabarwioną przed suszeniem suszy się tylko na powietrzu.

Wysuszone figurki najprościej pomalować farbami plakatowymi albo akrylowymi. Pomalowane prace utrwala się lakierem bezbarwnym.

Jak bawić się masą solną z maluchem?

Najmłodszym wystarczy wałkowanie, wycinanie foremkami i odciskanie w masie różnych przedmiotów. Taka zabawa ćwiczy motorykę małą, czyli precyzyjne ruchy dłoni i palców. Masa solna to też jedna z faktur do zabaw sensorycznych. Sprawdzają się proste pomysły:

odciski liści, guzików albo koronki na rozwałkowanym placku,
zawieszki wycięte foremkami do ciastek, z dziurką zrobioną słomką,
„włosy” dla ludzików przeciśnięte przez wyciskacz do czosnku,
kolorowe kulki z masy barwionej przyprawami.

Masa solna jest bardzo słona i nie nadaje się do jedzenia. Dziecko, które wciąż wkłada wszystko do buzi, bawi się nią tylko przy dorosłym. Jeśli maluch zjadł więcej niż okruch, zadzwoń do pediatry.

Jak przechowywać surową masę?

Surowa masa wytrzyma kilka dni, jeśli zawiniesz ją szczelnie w folię albo zamkniesz w pudełku i odstawisz w chłodne miejsce, ale nie do lodówki. Kilkudniową masę da się odświeżyć: dodaj świeżą mąkę, sól i wodę w tych samych proporcjach i wyrób wszystko jeszcze raz.

Co zrobić, gdy masa się klei, kruszy albo pęka?

Kłopoty z konsystencją poprawia się w trakcie pracy, a pękniętą figurkę już po suszeniu:

masa się klei: dosyp łyżkę mąki i wyrabiaj dalej, aż przestanie przywierać do dłoni,
masa się kruszy: dolewaj wodę po trochu, bo za dużo naraz znów ją rozklei,
figurka pękła albo straciła ucho: utłucz resztki wysuszonej masy na proszek, dodaj wody do rzadkiej pasty i sklej nią kawałki.