Zabawy ruchowe dla dzieci w domu i na podwórku

Zabawy ruchowe w domu

W mieszkaniu wystarczą 2-3 m² wolnej podłogi i rzeczy z szafy. Proste zabawy ruchowe dla dzieci nie wymagają zakupów.

Podłoga to lawa

Dziecko przechodzi przez pokój, nie dotykając podłogi, a „kamieniami” są poduszki, koc i złożone ręczniki. Sprawdza się od ok. 2,5 lat. Rozłóż kamienie tak, by do następnego dało się dosięgnąć krokiem lub skokiem. Gdy trasa przestaje być wyzwaniem, przestaw kamienie dalej. Sprzątanie sprowadza się do odniesienia poduszek.

Zwierzęce chody

Od ok. 2 lat dziecko może zamienić się w zwierzę, bez żadnych rzeczy: żaba skacze, niedźwiedź idzie na dłoniach i stopach, rak chodzi brzuchem do góry, a foka czołga się. Wariant: kostka z obrazkami zwierząt losuje, kim jest dziś cały pokój. Sprzątania nie ma wcale. Trzymam tę zabawę na 10 minut przed kolacją, bo nic nie trzeba wyciągać.

Balon nie może spaść

Balon podbija się dłonią, głową albo kolanem, tak by nie dotknął podłogi. Dwulatek bawi się przy tym dobrze, a wariant z liczeniem odbić dodaje rywalizacji z samym sobą. Pęknięty balon to ryzyko zadławienia u dzieci poniżej 8 lat, o czym w UE ostrzegają opakowania zgodnie z dyrektywą 2009/48/WE. Resztki trafiają od razu do kosza, a zabawa odbywa się przy dorosłym.

Ścieżka z taśmy malarskiej

Taśma przyklejona do podłogi zamienia korytarz w tor: linia prosta, zygzak, „kładka” do chodzenia stopa za stopą i poprzeczne paski do przeskakiwania. Zacząć można od ok. 2 lat. Pięciolatek może chodzić po ścieżce tyłem albo na palcach. Taśmę zdejmujesz po zabawie w dwie minuty.

Kręgle i rzuty do kosza

Sześć plastikowych butelek i piłka dają kręgle, które dziecko obali już od ok. 1,5 roku. Kulki ze zwiniętych skarpetek wrzuca się do kosza na pranie. Po każdym trafieniu dziecko robi krok dalej, więc poziom trudności rośnie sam.

Tor przeszkód na czas

Krzesła, poduszki i obręcz układają tor, który dziecko pokonuje przeskakując, czołgając się pod krzesłem, przechodząc przez obręcz i okrążając poduszki slalomem. Od ok. 4 lat dorosły może mierzyć czas, a dziecko bije własny rekord. Młodszym dzieciom stoper odpuść, wystarczy sam tor.

Zabawy ruchowe na podwórku i placu zabaw

Na dworze wolno biegać i skakać na całego, a cały sprzęt mieści się w kieszeni: kreda, piłka, sznurek.

Berek i jego odmiany

Berek to gonitwa dla dzieci od ok. 3 lat. W berku kucanym kucnięcie daje bezpieczeństwo, w zamrażanym złapany stoi nieruchomo, dopóki nie uwolni go dotyk innego gracza. Z jednym dzieckiem goni dorosły.

Klasy

Klasy ćwiczą skoczność i planowanie ruchów, a potrzebują tylko chodnika lub asfaltu, kredy i kamyka (opis ze smilyplay.pl). Skok na jednej nodze wychodzi dzieciom od ok. 4-5 lat. Trzylatek skacze obunóż po kolorowych polach, bez kamyka i bez zasad.

Skakanka i wąż ze sznurka

Wąż ze sznurka jest dla dzieci od ok. 3 lat: dorosły porusza sznurkiem po ziemi, a dziecko go przeskakuje. Skakanka, która poprawia koordynację całego ciała, wchodzi do gry samodzielnie dopiero od ok. 5-6 lat. Sznurek zwijasz i chowasz do kieszeni.

Nie dotykaj ziemi na placu zabaw

Od ok. 3 lat dziecko przechodzi cały plac zabaw po drabinkach, ławkach i krawężnikach, bez schodzenia na piasek. Trasę wyznacza dorosły.

Gra w kapsle

Pstrykanie kapslem po torze narysowanym kredą na chodniku ćwiczy koordynację wzrokowo-ruchową i chwyt, co przydaje się przed szkołą. Zacznij od ok. 5 lat. Kapsle chowaj przed młodszym rodzeństwem, które wkłada rzeczy do buzi. Kredę zmywa deszcz albo mokra szmatka.

Zabawy ruchowe w grupie

Przy 4 i więcej dzieciach (urodziny, podwórko, przedszkole) najlepiej działają zabawy z prostą regułą i rymowanką. Na dywanie w przedszkolu sprawdza się zwłaszcza „Ojciec Wirgiliusz”. Zabawy muzyczno-ruchowe ze śpiewem uzupełnisz piosenkami z pokazywaniem.

Stary niedźwiedź mocno śpi

Dzieci chodzą w kole wokół „niedźwiedzia” śpiącego pośrodku. Gdy piosenka się kończy, niedźwiedź budzi się i goni uciekające dzieci. Dobra dla dzieci od ok. 3 lat.

Raz, dwa, trzy, Baba Jaga patrzy

Zabawa od ok. 4 lat ćwiczy zatrzymanie ruchu na sygnał. Baba Jaga stoi tyłem i wypowiada rymowankę, a reszta zbliża się do niej. Na ostatnie słowa Baba Jaga się odwraca, wszyscy zamierają, a kto się poruszy, wraca na start.

Ojciec Wirgiliusz

Prowadzący pokazuje ruch (podskok, przysiad, machanie rękami), a reszta go naśladuje. Zagrają już trzylatki, a zabawa nie potrzebuje więcej miejsca niż dywan.

Chodzi lisek koło drogi

Od ok. 4 lat dzieci siedzą w kole, a jedno chodzi wokół z chusteczką. Podrzuca ją za plecami wybranego dziecka, które zrywa się i goni lisa wokół koła.

Chusta animacyjna albo prześcieradło

Chusta animacyjna łączy ruch z zabawą w grupie i pasuje od ok. 2 lat, także w żłobku. Dzieci trzymają brzeg i falują nią, podrzucają piłkę albo wbiegają pod chustę na hasło. Dla 3-4 dzieci wystarczy prześcieradło.

Zbieranie magicznych kamieni

Od ok. 3 lat dzieci dzielą się na dwie drużyny. Rozrzucone piłeczki („kamienie”) trzeba zebrać do obręczy lub pudełka swojej drużyny, a wygrywa ta z większą liczbą piłeczek. Po zabawie zbierasz piłeczki z całego pokoju.

Ściąga: wiek, czas i sprzątanie

Gdy masz kilka minut i nie chcesz sprzątać, wybierz zabawę z krótkim czasem i „brak” w ostatniej kolumnie. Wiek jest orientacyjny.

Sam wybieram po dwóch kolumnach: ile minut zabawa zajmie i ile sprzątania zostanie.

Ile ruchu dziennie potrzebuje dziecko?

Według wytycznych WHO z 2019 roku dzieci w wieku 1-4 lat potrzebują co najmniej 180 minut ruchu dziennie, rozłożonego na cały dzień.

• Poniżej roku: aktywność kilka razy dziennie, w tym co najmniej 30 minut „na brzuszku”, jeśli dziecko jeszcze nie przemieszcza się samo.
• 1-2 lata (także w żłobku): ruch dowolnej intensywności. Pomysły na ten wiek zebraliśmy w tekście o zabawach z rocznym dzieckiem.
• 3-4 lata: z całej puli co najmniej 60 minut ruchu o umiarkowanej i dużej intensywności, czyli takiego, po którym dziecko ma zadyszkę i szybciej bije mu serce.

Od 5. roku życia zalecane jest średnio 60 minut dziennie ruchu o umiarkowanej i dużej intensywności. Dzieci do 5 lat nie powinny siedzieć unieruchomione (wózek, fotelik, nosidło) dłużej niż godzinę naraz.

Tyle minut to suma, nie trening: składa się z kilkunastu krótkich zabaw rozsianych po całym dniu. To, co dziecko potrafi w danym wieku, opisują etapy rozwoju motoryki dużej.

Czym zabawa ruchowa różni się od sensorycznej?

Ruchowa ćwiczy ruch całego ciała, sensoryczna dostarcza bodźców zmysłom, a część zabaw robi jedno i drugie. Ścieżka sensoryczna z różnych materiałów albo „naleśnik” z dziecka zwiniętego w koc to ruch i czucie głębokie naraz. Więcej o zabawach dla zmysłów piszemy w tekście o zabawach sensorycznych z domowych rzeczy.

Jak bawić się bezpiecznie w mieszkaniu?

Odsuń meble z ostrymi rogami i szkłem, baw się z dzieckiem boso albo w skarpetkach z antypoślizgiem, a balony i kapsle dawaj tylko przy dorosłym. Dzieci do ok. 3 lat wkładają małe elementy do buzi. Sprawdź też, czy dywan się nie zsuwa i czy nic nie leży na trasie biegu. Więcej zabaw dla trzylatka w mieszkaniu zebraliśmy w tekście o zabawach z 3-latkiem na deszczowe popołudnie.

Gdy dziecko wyraźnie unika ruchu, często się przewraca albo jedna strona ciała pracuje inaczej, porozmawiaj z pediatrą lub fizjoterapeutą dziecięcym.

Co, gdy dziecko nie chce się ruszać?

Zacznij ruszać się razem z dzieckiem i daj mu wybór z 2-3 zabaw zamiast polecenia. Dzieci uczą się przez naśladowanie (zwraca na to uwagę akademia-dynamiczna.pl), więc rodzic, który skacze po „kamieniach”, zachęca skuteczniej niż ten, który namawia. Jeśli dana zabawa nie idzie, lepiej ją zmienić, niż wymuszać. Ruch w przedszkolu zajmuje niewiele czasu obok prac plastycznych, bajek i leżakowania, więc po powrocie warto dołożyć kilka minut własnych zabaw.