Malowanie palcami: od kiedy i jak zrobić bezpieczne farby

Co daje dziecku malowanie palcami?

Łączy zabawę sensoryczną z pierwszą pracą plastyczną. Liczy się to, co dzieje się z dłonią i farbą, nie gotowy obrazek: proces jest ważniejszy niż efekt. Palce zastępują pędzel dziecku, które jeszcze nie utrzyma kredki ani pędzelka.

Co dziecko ćwiczy przy okazji:

• motorykę małą, czyli precyzyjne ruchy palców i dłoni,
• koordynację wzrokowo-ruchową: patrzy na rękę i na ślad, który zostawia,
• reakcję na bodźce dotykowe: farba jest chłodna, śliska, czasem lepka,
• mieszanie barw, bo z trzech podstawowych (żółtej, czerwonej i niebieskiej) dziecko samo robi kolejne kolory,
• wyrażanie emocji i nazywanie uczuć, w czym pomaga zabawa farbą.

Nie oceniaj obrazka, nazywaj to, co dziecko robi: „rozmazałaś żółty z niebieskim, wyszedł zielony”. Dziecko dostaje słowa do własnych działań, a ty nie musisz zgadywać, co „przedstawia” plama.

Na dziś: zamiast „ale ładnie” powiedz jedno zdanie o tym, co widzisz na kartce.

Od kiedy dziecko może malować palcami?

Gdy pewnie siedzi. Wiek dla gotowej farby bierze się z etykiety: część zestawów jest oznaczona od 1. roku życia, większość od 2. roku. To decyzja producenta, więc ten sam maluch może być gotowy na jeden zestaw, a na inny jeszcze nie.

Dziecko maluje zawsze pod nadzorem dorosłego, także wtedy, gdy farba jest domowa. Młodsze dziecko nie odróżnia jedzenia od farby.

Na dziś: przeczytaj wiek na wieczku, zanim kupisz zestaw, a nie po wyjęciu z torby.

Jakie farby do malowania palcami wybrać?

Taką, która ma na opakowaniu wiek dziecka, deklarację bezpieczeństwa zabawek i daje się zmyć. Gotowe farby do palców mają gęstą albo półpłynną konsystencję i od razu nadają się do użycia, bez rozcieńczania wodą. Maluje się nimi na papierze, kartonie, brystolu, tekturze i szkle.

Lista kontrolna przy zakupie:

1. Wiek na opakowaniu zgodny z wiekiem dziecka.
2. Oznaczenie CE albo deklaracja zgodności z dyrektywą 2009/48/WE z 18 czerwca 2009 o bezpieczeństwie zabawek.
3. Zmywalność: większość gotowych farb zmywa się ze skóry wodą, a z ubrań schodzi w praniu.
4. Gorzki dodatek: część producentów dodaje substancję o gorzkim smaku, która zniechęca dziecko do wkładania farby do ust.
5. Barwy podstawowe zamiast dużego zestawu: na start wystarczą 3–4 kolory.

Czy „nietoksyczna” znaczy, że można ją zjeść?

Nie. Pojedyncze polizanie palca nie jest powodem do paniki, ale farba nie jest jedzeniem.

Farby sprzedawane jako „jadalne” to zwykle farby cukiernicze. Maluje się nimi pędzelkiem po masie cukrowej, czekoladzie i lukrze, a nie dłońmi po kartce. Połknięcie większej ilości gotowej farby oznacza koniec zabawy, sprawdzenie składu na opakowaniu i kontakt z pediatrą.

Jak zrobić bezpieczną farbę w domu?

To farba z produktów spożywczych, ale nadal do zabawy, nie do jedzenia. Proporcje są orientacyjne i nie gwarantują „stuprocentowego bezpieczeństwa”.

Składniki na 4 kolory:

• 3 łyżki skrobi ziemniaczanej
• ½ szklanki zimnej wody
• 1 szklanka wrzątku
• barwnik spożywczy (żel albo płyn)
• 4 słoiczki lub foremka do muffinów

Przygotowanie:

1. Rozmieszaj skrobię w zimnej wodzie.
2. Wlej mieszaninę do wrzątku, cały czas mieszając.
3. Gotuj, mieszając, aż zgęstnieje jak kisiel.
4. Ostudź do temperatury dłoni, zanim postawisz farbę przed dzieckiem.
5. Podziel na słoiczki lub oczka foremki i zabarw każdą porcję.

Na start wybrałabym barwnik w żelu, bo burak i kurkuma brudzą mocniej.

Bez gotowania zrobisz wariant dla dziecka przed 12. miesiącem: jogurt naturalny z kroplą barwnika, na jedną zabawę.

Przy alergii na pszenicę nie zastępuj skrobi mąką pszenną: mąka pszenna zawiera gluten, a skrobia ziemniaczana nie. Gdy skóra dziecka podrażnia się łatwo, nałóż najpierw małą plamkę na dłoń i umyj ręce po zabawie. Przy zaczerwienieniu lub wysypce przerwij zabawę i skonsultuj się z pediatrą.

Farba nie ma konserwantów. Trzymaj ją w lodówce w zakręconym słoiku i wyrzuć, gdy zmieni zapach albo pojawi się na niej nalot.

Jak przygotować stół i dziecko do malowania?

Stanowisko składa się w kilka minut, ale zrób to, zanim otworzysz farby:

• Folia ochronna na stole.
• Gruby papier (blok rysunkowy albo techniczny), przyklejony taśmą do blatu.
• Stare ubranie, fartuszek albo samo body.
• Miska z wodą i ręcznik w zasięgu ręki.
• Łyżeczka koloru na talerzyku zamiast otwartego słoika.

Mała porcja na talerzyku ogranicza rozlewanie i pozwala dołożyć kolor, gdy trzeba. Myj dłonie od razu po zabawie, zanim farba zaschnie: wtedy schodzi samą wodą.

Pomysły na zabawy z maluchem i farbą do palców

Farbą do palców robi się odciski dłoni, stóp i palców oraz odbija gąbki, pieczątki, liście i szablony; część zestawów ma stempelki na wieczkach.

• Odciski dłoni i stóp na pamiątkę. Dla najmłodszych, z farbą domową.
• Mieszanie dwóch barw podstawowych na kartce. Żółty z niebieskim daje zielony, i odwrotnie.
• Malowanie w zamkniętym woreczku strunowym. Dla dzieci, które nie lubią brudnych dłoni.
• Kropki palcem. Dla przedszkolaków, ćwiczą precyzję dłoni.
• Stemple z gąbek i liści. Dla dwulatków i starszych dzieci.
• Malowanie po szybie lub folii na oknie. Dla starszych maluchów, bo szkło to inna faktura niż papier.

Kolejne pomysły opisuje tekst o zabawach sensorycznych z rzeczy z domu.

Co zrobić, gdy dziecko nie chce dotykać farby?

Nie zmuszaj. Pokaż, jak to wygląda, na własnej dłoni, i zacznij od jednego palca.

Pomaga woreczek strunowy z farbą w środku, gąbka albo pędzel zamiast dłoni. Przy niechętnym dziecku zaczęłabym od woreczka. Więcej pomysłów znajdziesz w tekście o zabawach sensorycznych dla rocznego dziecka.

Co dalej, gdy dziecko zaczyna trzymać pędzel?

Przedszkolak łączy palce z pędzlem, gąbką i stemplami. Gotowe farby do palców nadal się nadają. Kropki jednym palcem to wtedy ćwiczenie precyzji dłoni, które przygotowuje do chwytu kredki. Więcej o tym znajdziesz w tekście jak ćwiczyć motorykę małą.